رنگ های ایرانی اصیل

رنگ ‌های ایرانی اصیل همگی از مواد طبیعی مثل سنگ ‌های معدنی و گیاهان الهام گرفته شده و از گذشته تا امروز به هنر و معماری ما هویت داده ‌اند. برخی از این رنگ ها در پالت رنگ جهانی ثبت شده و در ابتدای نام آنها کلمه Persian قرار گرفته و دارای کد بین المللی هستند. در این مطلب از نیوکالر ۹ رنگ ایرانی و تاریخچه و کاربرد آنها را بررسی و رنگ های سنتی ایرانی نیز معرفی می شوند.

رنگ های ایرانی اصیل

در هنر و معماری ایرانی برخی از رنگ ها بیشترین کاربرد را داشته و به عنوان نماد این مرز و بوم در دنیا به ثبت رسیده اند. ۹ رنگ ایرانی اصیل عبارتند از:

رنگ آبی ایرانی (لاجوردی)

وقتی در بازارهای سنتی یا مساجد قدیمی قدم می ‌زنید، آبی ایرانی یا لاجوردی اولین رنگی است که توجه را به خودش جلب می کند. Persian Blue یا همان لاجوردی، برای اولین بار در سال ۱۶۶۹ در زبان انگلیسی به نام آبی ایرانی معرفی شد و قرن‌ هاست که از دل سنگ لاجورد استخراج شده و روی کاشی ‌های هفت‌ رنگ نشسته تا نمادی از آسمان باشد. اگر می ‌خواهید در دکوراسیون خانه ‌تان حس اعتماد و اصالت را جاری کنید، آبی ایرانی انتخاب بی نظیری است که می توانید در رنگ آمیزی دیوار شاخص یا انتخاب رنگ مبلمان در خانه های مدرن استفاده کنید.

آبی ایرانی از معدود رنگ ‌هایی است که توانسته بدون تغییر هویت، از دل تاریخ سنتی بیرون آمده و در دنیای مدرن نیز استفاده شود. این رنگ در سال ۲۰۲۴ دوباره به پالت ‌های لوکس بازگشته تا ثابت کند که زیبایی ریشه ‌دار، هرگز منقضی نمی ‌شود و می ‌تواند یک فضای مینیمال و امروزی را به همان اندازه مساجد تاریخی، باوقار و قدرتمند جلوه دهد.

آبی میانه ایرانی (Medium Persian Blue)

این رنگ مکملی برای آبی لاجوردی است و در سال ۱۸۹۲ میلادی ثبت شد. ریشه اصلی آبی میانه ایرانی لعاب شفافی است که در هنر میناکاری روی ظروف مسی و سفالینه ‌ها می ‌نشست. این رنگ حس خنکی و زلال بودن آب را تداعی می ‌کند و در دکوراسیون و مد کاربرد گسترده ای دارد. در معماری و دکوراسیون از رنگ آبی میانه به دلیل تعادل بالایی که دارد، برای پرده‌ ها، اتاق خواب و محیط ‌های درمانی برای ایجاد حس آرامش استفاده می ‌شود.

رنگ نیلی ایرانی

نیلی ایرانی  با نام Persian Indigo در سال ۱۹۱۲ میلادی به جمع رنگ ‌های ایران اضافه شد. این رنگ، تیره ‌ترین طیف آبی- بنفش است که در گذشته از گیاه نیل تهیه می‌ شد و در پارچه ‌های گران ‌بها و فرش ‌های عشایری بیشترین کاربرد را داشت. نیلی ایرانی نماد تفکر و شب ‌های پرستاره کویر است. در طراحی مدرن، این رنگ جایگزین بسیار شیکی برای مشکی محسوب می ‌شود و به دلیل آرامش عمیقی که ایجاد می ‌کند، برای اتاق ‌های مطالعه و فضاهای کاری پیشنهاد می‌ شود.

رنگ قرمز ایرانی

قرمز ایرانی مثل قرمزهای معمولی یا جیغ نیست؛ چون از دل خاک‌ های معدنی و سرخ جزیره هرمز می ‌آید و حس سنگینی و وقار در خودش دارد. این رنگ یادآور فرش ‌های لاکی و سفال ‌های قدیمی ایرانی است و چون ریشه در زمین دارد، حس قدرت و اصالت را منتقل می‌ کند. اما جالب اینجاست که قرمز ایرانی، امروز در خانه ‌های مدرن به عنوان یک رنگ لوکس و گرم استفاده می ‌شود. به عنوان مثال، یک مبل تک ‌نفره یا حتی یک دیوار کوچک با رنگ قرمز ایرانی، می ‌تواند به فضای سرد و بی ‌روح خانه‌ های امروزی، روح و انرژی بدهد بدون اینکه چشم را خسته کند.

این رنگ در سال ۱۸۹۵ ثبت شد و در لیست رنگ های ایرانی اصیل قرار گرفت.

رنگ سبز ایرانی Persian Green

رنگ سبز ایرانی چیزی بین سبز و فیروزه ‌ای تیره است و اولین بار در اواخر قرن نوزدهم میلادی (سال ۱۸۹۲ میلادی) به طور رسمی با نام ایران وارد کالیته رنگ ‌های جهانی شد. ریشه ی این رنگ به رنگ اصلی کاشی‌کاری ‌ها و سنگ فیروزه نیشابور است بر می گردد و نماد حیات و بهشت در هنر ایرانی است. در پالت رنگی سبز ایرانی معرفی شده و رنگ ماده معدنی مالاکیت است. با توجه به اینکه سبز ایرانی، حس آرامش طبیعت را دارد و به شدت مدرن و امروزی به نظر می ‌رسد، طراحان داخلی از آن برای ایجاد تعادل در فضا استفاده می‌ کنند.

رنگ نارنجی ایرانی

نارنجی ایرانی (Persian Orange) در سال ۱۸۹۲ میلادی به نام ایران ثبت شد. این رنگ در گذشته از ترکیب اکسید آهن و خاک‌ های معدنی به دست می ‌آمد و در سفال ‌های گرم و آجرهای قدیمی بیشترین استفاده را داشت. در نگارگری ایرانی، این رنگ برای لباس پهلوانان و خورشید استفاده می ‌شد تا نماد نشاط و تحرک باشد. امروزه در دکوراسیون مدرن، نارنجی ایرانی به خاطر حس گرما و صمیمیتی که دارد، برای آشپزخانه و اتاق نشیمن‌ گرم یکی از بهترین گزینه ها به شمار می رود.

رنگ رز ایرانی

رز ایرانی یک سال قبل از صورتی ایرانی در سال ۱۹۲۲ میلادی ثبت شد و رنگی تندتر و متمایل به ارغوانی روشن است. این رنگ در نقاشی ‌های سنتی و مینیاتور برای نشان دادن گل ‌های سرخ درخشان استفاده می ‌شد و نماد شادی و جسارت است. در دنیای مدرن، رنگ رز ایرانی به عنوان یک رنگ درخشان و زنده در طراحی لباس و دکوراسیون‌ سبک بوهو و فانتزی، طرفداران زیادی دارد و به فضا شخصیت و انرژی می ‌بخشد.

رنگ صورتی ایرانی

رنگ صورتی ایرانی (Persian Pink)) از گل رز ایرانی یا گل محمدی الهام گرفته شده و در کاشی ‌کاری‌ های گل ‌و مرغ قاجاری، در مسجد نصیرالملک شیراز می توان به خوبی آن را احساس کرد. این رنگ لطیف در سال ۱۹۲۳ میلادی با نام ایران ثبت شد. صورتی ایرانی نماد ظرافت و عشق است و در صنعت مد و برندینگ لوازم آرایشی لوکس، برای انتقال حس زیبایی اصیل و هنرمندانه به کار می ‌رود.

رنگ عنابی ایرانی (رنگ آلوی ایرانی)

رنگ عنابی یا آلوی ایرانی  از قرمز بسیار تیره تر است و به قهوه ای تمایل دارد و از رنگ میوه عناب الهام گرفته شده است. این رنگ با نام Persian Plum در سال ۱۹۱۶ میلادی به طور رسمی در پالت‌ های جهانی و به عنوان یکی از بهترین رنگ های ایرانی اصیل ثبت شد. این رنگ در گرافیک، دکوراسیون و هنر مدرن و دنیای مد استفاده می شود. در هنر سنتی، رنگ عنابی ایرانی در تذهیب‌ های نفیس و حاشیه فرش ‌های دستباف برای ایجاد عمق و اشرافیت به کار می ‌رفت.

اگر به دنبال کاربرد رنگ عنابی ایرانی در دنیای امروز هستید، می توانید از آن برای ایجاد حس گرما و وقار در سالن پذیرایی سبک کلاسیک استفاده کنید.

جدول کد رنگ های ایرانی

در جدول زیر کد رنگ های ایرانی در پالت رنگ جهانی ارائه شده است:

رنگ های سنتی چه رنگ هایی هستند؟

علاوه بر رنگ هایی که به صورت بین المللی و به نام ایران به ثبت رسیده اند، گروه دیگری از رنگ ها ریشه در سنت و هنر ایرانی دارند و با نام رنگ های سنتی ایرانی در فرهنگ ما جای گرفته اند.

توجه داشته باشید که رنگ های سنتی ایرانی با رنگ های ثبت شده تفاوت دارند و در کارگاه های رنگرزی و فرهنگ ادبیات ما نقش دارند و عبارتند از:

• فیروزه ‌ای: از معروف ترین رنگ ‌های سنتی ایرانی است که نماد نیشابور می باشد. این رنگ در دو طیف فیروزه ‌ای آبی و فیروزه‌ ای سبز شناخته می‌ شود و مهم‌ ترین رنگ در کاشی‌ کاری ‌های دوره ایلخانی و تیموری است.
• خاکی یا شتری: این رنگ به عنوان رنگ غالب معماری کویری ایران شناخته شده و از خاک و آجر الهام گرفته شده است. رنگ شاری یا خاکی در بافت عباهای نائین و فرش ‌های دستباف به عنوان یک رنگ خنثی و آرام ‌بخش استفاده می شود.
• سرمه ‌ای:این رنگ از اشباع کردن نیل به دست می ‌آید و نماد نجابت و سنگینی است. در صنعت فرش بافی، سرمه ای رنگ اصلی زمینه در قالی ‌های پازیریک و فرش‌ های مدرن کاشان بوده است.
• مازویی: یک طیف خاص از قهوه ‌ای روشن متمایل به کرم است که از گیاه «ازو به دست می ‌آید. این رنگ در رنگرزی سنتی برای ایجاد سایه ‌روشن در پشم فرش استفاده می ‌شود.
• قرمز دوغی: دوغی یک اصطلاح تخصصی در فرش ‌بافی است. وقتی رنگ قرمز لاکی را با دوغ یا مواد قلیایی می ‌شستند، رنگی ملایم، کهنه و بسیار محبوب به دست می آید که به قرمز دوغی معروف است.
• ارغوانی: رنگی که در ادبیات فارسی نماد شراب و گل‌ های بهاری می باشد و بین قرمز و بنفش است. ارغوانی در نساجی اشرافی قدیم و بافت پارچه های گران بها کاربرد زیادی داشته است.
• حنایی: حنایی همان طور که از نامش مشخص است از گیاه حنا به دست می ‌آید. این رنگ طیفی بین نارنجی تیره و قهوه‌ ای مایل به قرمز می باشد و در طراحی ‌های سنتی نماد شادی و سلامت است.
• سبز مغزپسته‌ ای: سبز بسیار روشن و زنده یکی دیگر از رنگ های سنتی ایرانی است که از رنگ مغز پسته تازه الهام گرفته شده است. این رنگ در تذهیب و نقاشی ‌های گل ‌و مرغ برای ایجاد درخشش استفاده می ‌شود.
• کبود: کبود نوعی رنگ آبی تیره گفته می شود که به خاکستری تمایل دارد. در هنر و ادبیات ایرانی این رنگ نماد غم است.

جمع بندی

در این مطلب لیست ۹ رنگ ایرانی اصیل به همراه کد رنگ آنها در پالت بین المللی معرفی شد. این رنگ ها نه تنها در صنعت مد و فرش و پوشاک، بلکه برای رنگ آمیزی و در دکوراسیون نیز در دنیای امروز استفاده می شوند. کافیست کمی ایده پردازی و خلاقیت را چاشنی هنر کنیم تا خانه های مدرن و امروزی را با رنگ هایی که ریشه در فرهنگ ما دارند به زیباترین شکل طراحی کنیم.

سوالات متداول

تفاوت رنگ فیروزه ای با آبی ایرانی چیست؟

آبی ایرانی رنگی تیره و عمیق است که از سنگ لاجورد الهام گرفته شده، اما فیروزه ‌ای روشن ‌تر است و در ترکیب خود مقداری سبز دارد که آن را به رنگ سنگ فیروزه نیشابور نزدیک می‌ کند.

کدام رنگ ایرانی در صنعت مد جهانی پرطرفدارتر است؟

در میان ۹ رنگ ثبت شده، صورتی ایرانی به دلیل ظرافت خاصش در لباس ‌های زنانه و آبی ایرانی به عنوان نمادی از تجمل و قدرت در استایل‌ های رسمی بیشترین حضور را در کالکشن ‌های برندهای لوکس دنیا دارند.